با چه نگرشی در آزمون های آزمایشی شرکت کنیم؟

آزمون های آزمایشی

شاید برای شما هم این سؤال وجود دارد که چرا با وجود تلاش بسیار؛ در آزمون‌های آزمایشی نتیجه مطلوبی کسب نمی‌کنید. احساس می‌کنید تا حد زیادی به مطالب اشراف دارید و برای مثال می‌توانید به درصد ۷۰ در آزمون برسید اما در بهترین حالت ۳۰ درصد پاسخگویی دارید.
پیش آمده است که وقتی بعد از آزمون به خانه باز می‌گردید و به بررسی مجدد سؤالات می‌پردازید مشاهده می‌کنید که سؤالاتی وجود داشته‌اند که می‌توانستید به آن‌ها پاسخ دهید اما در جلسه آزمون آن‌ها را از دست داده‌اید. بسیار اهمیت دارد که مشکلات موجود را به شکلی شفاف درک کنیم و برای برطرف کردن آن‌ها راهکار‌های عملی ارائه دهیم.
بسیاری از دانش‌آموزان از آزمون دادن می‌ترسند و اصطلاحاً دچار پدیده‌ای به نام آزمون هراسی هستند. این ترس، گا‌هاً موجب تنفر دانش‌آموز از آزمون دادن خواهد شد و شرایط فکری نامساعدی را برای او ایجاد خواهد کرد. مشکل این دسته از دانش‌آموزان در نوع نگرش آن‌ها به بحث آزمون دادن است؛ آن‌ها آزمون را به عنوان یک جنگ هولناک تلقی می‌کنند و دائماً به فکر اجتناب از مواجهه با آن هستند. آن‌ها تصور می‌کنند در این جنگ یا می‌کشند و یا کشته خواهند شد!
در این افراد افکار منفی غالب است و با پیش فرض ذهنی شکست خورده با آزمون برخورد می‌کنند. این افراد رغبتی برای تحلیل آزمون نیز ندارند و احتمالاً آرزو می‌کنند بارانی سیل‌آسا ببارد و برگزاری آزمون کنسل شود!
یکی از دلایل اصلی وجود تقلب‌های گسترده در آزمون‌های آزمایشی همین موضوع است. قطعاً دانش‌آموزی که دست به تقلب می‌زند آگاه است که با این کار به خود ضربه می‌زند و نتیجه‌ای را در آزمون کسب خواهد کرد که تکرار آن در کنکور اصلی امکان‌پذیر نیست. با این وجود چرا اینکار را می‌کند؟ واضح است که او به این موارد آگاه است اما به دلیل ترس ناشی از قضـاوت‌های اطرافیــان به این قطعیــت می‌رسد که بهتر است با تقلب نمره خود را بهبود بخشد.
نگاه دانش‌آموزان به آزمون دادن به طور عمده سنجش و تخمین جایگاه آن‌ها در رقابت با سایر دانش‌آموزان است. به طور کلی آنچه برای دانش‌آموز، مشاوران، معلمان و خانواده مورد توجه و اهمیت است رتبه و تراز دانش‌آموز است.
اما نگاه درست چیست؟ تا پیش از کنکور ۹۵، تراز و رتبه‌ی آزمون‌های آزمایشی می‌توانست مرجع مناسبی برای تخمین و پیشبینی رتبه احتمالی کنکور باشد. برای مثال اگر رتبه یک دانش‌آموز در آزمون ۳۰۰۰ می‌شد، می‌توانستیم با تخمینی نزدیک به واقعیت، رتبه کنکور او را بین ۱۵۰۰ الی ۴۵۰۰ پیشبینی کنیم. اما در سال‌های اخیر این توازن برقرار نیست.
در این سال‌ها با توجه به پررنگ شدن آزمون‌های آنلاین و شرایط ویژه‌ای که کرونا رقم زد دیگر نمی‌توان مانند گذشته رتبه و تراز آزمون‌های آزمایشی را مرجعی دقیق برای تخمین رتبه کنکور در نظر گرفت. به این معنا که چنانچه دانش‌آموزی در آزمون آزمایشی، رتبه ۱۵۰۰۰ هزار کسب کرد، ممکن است رتبه کنکور او به مراتب کمتر باشد.
با جود این حقیقت پس چه رویکردی نسبت به آزمون‌ها داشته باشیم؟ باید بدانیم که تقلب دیگر داوطلبان صرفاً می‌تواند بر تراز و رتبه‌ی ما اثرگذار باشد و نقشی در میزان درصد دروس ما ندارد. آزمون محل سنجش توانایی ما در پاسخدهی به دروس است. برای مثال با فرض اینکه آزمونی که شرکت می‌کنید از نظر سطح یک آزمون نرمال باشد، کسب درصد ۱۵ نشانده ضعف شما در آن درس است و چنانچه قادر به پاسخگویی ۷۰ درصدی به سؤالات آن درس باشید به این معناست که توانایی بالایی در پاسخدهی به سؤالات آن درس هستید.
برای برخی دانش‌آموزان اهمیت تراز تا حدی زیاد می‌شود که منجر به پدید آمدن ترس از آزمون می‌شود. ترس زیاد و مداوم منجر به پدیدار شدن اضطراب در فرد خواهد شد. این ترس به طور عمده به دو عامل وابسته است: قضاوت دیگران و خاطرات تلخ گذشته.

خاطرات تلخ: دانـش‌آموز ناکامی هــای گذشتــه خود در آزمون را یاد می‌آورد و به خود القا می‌کند که در آینده نیز همان شرایط قبل وجود خواهد داشت. این در حالیست که در گذشته شرایط مطالعه و برنامه‌ریزی او مطلوب نبوده است و با اصلاح شرایط به طور قطع نتیجه نیز متفاوت خواهد بود. باید‌ایمان داشته باشیم که با عوض شدن مسیر، مقصد نیز متفاوت خواهد شد.
فرد باید بتواند خاطرات تلخ گذشته را از یاد ببرد و به شکل مثبت از تجربیاتی که در گذشته داشته است برای موفقیت در آینده بهره ببرد. به طور خلاصه باید از اشتباهات گذشته عبرت بگیرد و آن‌ها را تکرار نکند.

قضاوت دیگران: این قضاوت از جانب خانواده، مشاور و معلمین اتفاق می‌افتد. قضاوت دوستان را فاقد اهمیت می‌دانیم و نباید تأثیری بر روند ما داشته باشند مگر اینکه آن تأثیر مثبت باشد! اما در ارتباط با قضاوت خانواده باید پیش از هر واکنشی بدانید که قضاوت خانواده ناشی از دغدغه و دلسوزی نسبت به شما و آینده شماست. این قضاوت‌ها در دو بخش قضاوت‌های درست و نادرست دسته‌بندی می‌شوند. باید گفته‌های خانواده را مسئولانه، منطقی و غیر متعصبانه بشنوید و از خود بپرسید که آیا قضاوت آن‌ها صحیح است یا خیر؟ پاسخ این سؤال را صادقانه به وجدان خود بگویید. چنانچه اشتباهات شما را به درستی مطرح می‌کردند سخن آن‌ها را بپذیرید و در پی اصلاح ایرادات خود باشید. آینه چون نقش تو بنمود راست، خود شکن، آینه شکستن خطاست.
از سوی دیگر باید توجه داشته باشیم که پدر و مادر با وجود اینکه دلسوزترین افراد نسبت به ما هستند، در بسیاری از موارد آگاهی و دانش کافی نسبت به شرایط درسی ما در مسیر کنکور ندارند و گا‌هاً قضاوت‌های آن‌ها نادرست و از روی ناآگاهی از شرایط موجود است. در این موارد با حفظ احترام و نهایت آرامش نسبت به قضاوت‌های آن‌ها بی‌توجه باشید و به مسیر درست ...